Ważne dla frankowiczów: zakazane klauzule w umowach o kredyt we frankach
Jesteś tutaj: Home \ Blog \ Ważne dla frankowiczów: zakazane klauzule w umowach o kredyt we frankach
klauzule abuzywne w umowach frankowych
3 stycznia 2019 - 13:35, dodał: , w Blog, Brak komentarzy

Już – wręcz genialna – intuicja prawnicza starożytnych Rzymian podpowiadała im, że podstawową zasadą prawa zobowiązań jest równorzędność stron. Tylko w takiej konfiguracji mogą one świadomie zawrzeć ze sobą kontrakt, negocjując wcześniej jego postanowienia w taki sposób, aby mogły jak najlepiej zabezpieczyć swoje interesy. Jednak w wielu sytuacjach równorzędność ta ma charakter jedynie pozorny. Dobrym przykładem są umowy kredytów frankowych zawieranych przez banki z konsumentami. Kredytodawcą jest w końcu wysoce wyspecjalizowana instytucja, świetnie znająca się na realiach prawnych i ekonomicznych obrotu finansowego, wyposażona we wszelkie niezbędne instrumenty do prowadzenia swojej działalności. Z drugiej zaś strony znajduje się konsument, przeważnie starający się dbać o swoje interesy, jednak nie zorientowany we wszystkich czyhających na niego pułapkach. Jak w takiej sytuacji zapewnić równorzędność stron umowy?

Klauzule niedozwolone – bat na nieuczciwych przedsiębiorców

Prawodawca – zarówno krajowy, jak i unijny – podejmuje szereg działań mających na celu jak najlepsze zabezpieczenie interesów konsumentów przed nieuczciwymi działaniami przedsiębiorców. Wśród nich wyróżnia się koncepcja tzw. klauzul niedozwolonych. Kodeks cywilny za takie uznaje postanowienia umowy, nieuzgodnione indywidualnie z konsumentem, które kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (art. 3851 § 1). Oczywiście są to pojęcia mocno niedookreślone, wymagające odpowiedniej wykładni. W doktrynie i orzecznictwie zauważa się przede wszystkim, że nieuzgodnione indywidualnie z konsumentem są te postanowienia, na które nie miał on rzeczywistego wpływu. W praktyce najczęściej będą to sytuacje, gdy umowa zawierana była z użyciem wzorca umownego i kwalifikowane postanowienie albo jest tylko elementem tego wzorca, albo zostało przejęte do umowy ze wzorca umownego (A. Olejniczak, Komentarz do art.385(1) Kodeksu cywilnego, Lex 2014).

Natomiast za sprzeczne z dobrymi obyczajami można uznać działania zmierzające do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania konsumenta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności, zaś rażące naruszenie interesów konsumenta rozumie jako nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2017 roku, sygn. akt VI ACa 345/16). Przykłady klauzul niedozwolonych sformułował sam ustawodawca, wskazując, że za takie uznaje się m.in. postanowienia, które wyłączają lub istotnie ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania.

Klauzule niedozwolone w kredytach frankowych

Orzecznictwo polskich sądów wielokrotnie dowiodło, że odwołanie się do koncepcji klauzul niedozwolonych stanowi skuteczne narzędzie walki konsumentów o swoje prawa. Nie inaczej jest w przypadku umów o kredyt frankowy. Wyroki dotychczas zapadłe w sprawach frankowiczów za niedozwolone postanowienia umowne uznawały m.in. klauzule przerzucające całość ryzyka kursowego na konsumentów, pozwalające bankom właściwie swobodnie przeliczać wysokość zobowiązania, przewidujące przeliczanie wypłaconych kredytobiorcy środków według kursu kupna walut określonego w bankowej Tabeli Kursów obowiązującej w dniu uruchomienia środków, czy określanie wysokości zobowiązania na podstawie równowartości wymaganej spłaty wyrażonej w CHF – po jej przeliczeniu według kursu sprzedaży walut określonego w bankowej tabeli kursów (np. wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie 3 kwietnia 2018 roku, sygn. akt XXV C 1926/16).

Co prawda orzecznictwo dotyczące klauzul niedozwolonych w umowach kredytowych we frankach ciągle dalekie jest od ustabilizowania, jednak posiadacze kredytu denominowanego bądź indeksowanego do waluty szwajcarskiej z powodzeniem mogą odwoływać się do cywilistycznej koncepcji klauzul niedozwolonych w swoich sporach z bankami. Jednocześnie frankowicze muszą pamiętać o skutkach określania przez sąd abuzywności postanowień umowy łączącej ich z bankiem – decyzja ta oznacza, że postanowienia te nie mogą być stosowane. To z kolei otwiera problem zastąpienia klauzul niedozwolonych regulacjami zgodnymi z prawem. Jeżeli zaś taka operacja nie jest możliwa unieważnieniu podlega cała umowa. W tym kontekście należy pamiętać, że odwołanie się do klauzul abuzywnych w umowach bankowych może mieć poważne konsekwencje, łącznie z potraktowaniem stron, tak jakby nigdy nie zawarły umowy. To z kolei oznacza konieczność całkowitego zwrotu świadczeń wzajemnych.

About author:

Comments are closed here.