Polisolokaty w świetle prawa
Jesteś tutaj: Home \ Blog \ Polisolokaty w świetle prawa
wyrok, prawo polisy
7 grudnia 2018 - 13:15, dodał: , w Blog, Brak komentarzy

Prokonstytucyjna i prounijna wykładania prawa o problem tzw. polisolokat

W gąszczu przepisów prawnych nawet wprawny specjalista niekiedy może się pogubić. Tym bardziej zasadnym jest przyjęcie, że „przeciętny konsument” bardzo łatwo może ulec różnego rodzaju sugestiom prezentowanym przez specjalistów banków, czy innych instytucji finansowych co do konstrukcji prawnej oferowanego mu produktu. Niestety w ten sposób w Polsce narodził się problem polisolokat, które przedstawiane jako świetna oferta, stały się dla ich posiadaczy prawdziwym utrapieniem – a co gorsza zagrożeniem oszczędności. W tym kontekście konsumenci powinni pamiętać o przysługującej im ochronie.

Hierarchiczność norm prawnych

We współczesnym konstytucjonalizmie państw opartych na systemie prawa stanowionego, standardem jest założenie, iż system prawa to uporządkowany hierarchicznie zbiór norm, w których normy niższego rzędu pozostają w zgodzie z normami wyższego rzędu. Tradycyjnie przyjmuje się, iż normy o najwyższym znaczeniu zakodowane są w ustawie zasadniczej danego państwa. Taki właśnie system obowiązuje w Polsce, a zgodnie z Konstytucją RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia (art. 87 ust. 1). Jednocześnie źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego (art. 87 ust. 2). Mówiąc inaczej polska ustawa zasadnicza przewiduje dwa rodzaje źródeł prawa: źródła prawa powszechnie obowiązującego i źródła prawa miejscowego.

Te pierwsze obowiązują na całym terytorium Rzeczypospolitej, te drugie zaś tylko na obszarze działania organu, który je ustanowił, stąd określa się tego rodzaju akty jako akty prawa miejscowego (W. Skrzydło, Komentarz do art. 87 Konstytucji RP, Legalis 2013). W każdym razie nie ma najmniejszych wątpliwości, iż polski ustrojodawca ustanowił zamknięty system źródeł prawa, szczegółowo określając katalog aktów, z których można wywodzić normy prawne. Stąd też zadaniem organów stosujących prawo – a więc zarówno organów administracji, jak i sądów – jest jedynie stosowanie prawa, a nie jego tworzenie. Jednocześnie organy te ustalając treść norm prawnych muszą brać pod uwagę także normy wyższego rzędu, niż przepis do którego bezpośrednio się odwołują. Chodzi do zwłaszcza o Konstytucję i ratyfikowane umowy międzynarodowe.
W tym kontekście należy pamiętać, że aktualnie jedną a najbardziej wpływających na polskie prawo umów międzynarodowych jest traktat akcesyjny do Unii Europejskiej, a w raz z nim prawo pierwotne UE, które Polska zobowiązała się przestrzegać przystępując do „zjednoczonej Europy”. Z faktu tego wynika także obowiązek przestrzegania prawa wtórnego Unii, a więc przede wszystkim rozporządzeń (stosowanych bezpośrednio) i dyrektyw (definiujących cele dla prawodawcy krajowego w zakresie realizacji polityki unijnej). Nie wchodząc w skomplikowane szczegóły wystarczy stwierdzenie, że każdy obywatel Polski może poszukiwać ochrony swoich praw nie tylko w ustawodawstwie krajowym, ale także w normach unijnych.

Konstytucyjna dyrektywa ochrony praw konsumentów a problem polisolokat

Zgodnie z Konstytucją RP władze publiczne m.in. chronią konsumentów przez nieuczciwymi praktykami rynkowymi (art. 76). Jak wskazuje Trybunał Konstytucyjny w swoim orzecznictwie ochrona praw konsumentów wynika z założenia, że są oni słabszymi od przedsiębiorców uczestnikami obrotu prawnego. Stąd też ich ochrona ma na celu przede wszystkim zagwarantowanie faktycznej równości stron stosunków prawnych (zob. wyrok TK z dnia 11 lipca 2011 roku, sygn. akt P 1/10). W jaki sposób unormowania te przekładają się na sytuację posiadaczy polisolokat? Jak wskazał Sąd Rejonowy w Olsztynie w wyroku z dnia 21 lutego 2018 roku, sygn. akt I C 1145/17, art. 76 Konstytucji RP stanowi „ogólną wskazówkę interpretacyjną”, zgodnie z którą zadaniem władz publicznych Rzeczypospolitej Polskiej (a zatem w szczególności sądów powszechnych) jest ochrona konsumentów przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi.

Oczywiście niezwykle trudno wywodzić normy prawne, będące rozstrzygnięciem konkretnych stanów faktycznych, wprost z Konstytucji. Stąd rozpatrując sprawy związane z polisolokatami należy w pierwszym rzędzie odwołać się do przepisów rangi ustawowej, zwłaszcza Kodeksu cywilnego oraz ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 roku o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (t.j. Dz.U. z 2017 roku, poz. 2070). Biorąc pod uwagę specyfikę polisolokat należy je rozpatrywać także pod kątem przepisów regulujących działalność bankową oraz ubezpieczeniową.

W powołanej ustawie o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym za takie zostały uznane te, które są sprzeczne z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształcają lub mogą zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. W definicji tej mieści się naciskanie na zawarcie umowy przez konsumenta, nie informowanie go o negatywnych skutkach produktu, czy przedstawianie go w samych superlatywach. Niestety przy dystrybucji polisolokat najczęściej dochodziło do takich nieprawidłowości, stąd ich posiadacze powinni pamiętać, że przeważnie prawo stoi po ich stronie. Zwłaszcza, że hierarchiczność norm prawnych i potrzeba ich wykładani zgodnie z Konstytucją i prawem unijnym tylko wzmacniają ochronę przyznana konsumentom w sporach z przedsiębiorcami.

About author:

Comments are closed here.

Kalendarz

Grudzień 2018
P W Ś C P S N
« Lis    
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31